آيا هرگز به اين موضوع انديشيده ايد كه بدون استفاده از شيشه زندگي روزمره شما عملا مختل مي شود؟

شيشه پنجره منزلتان به عنوان عايق حرارتي از نفوذ گرما و سرما و باد به داخل منزل جلوگيري مي كند و اين در حالي است كه نور را از خود عبور مي دهد و حتي امروز شاهد ساخت شيشه هايي هستيم كه گرماي نور خورشيد را گرفته (Low-E) و تنها به قسمت مرئي آن اجازه عبور مي دهد.
كمي به اطرافتان دقت كنيد, احتمالا شيشه را در همه جا خواهيد يافت. در تلويزيون, لنز شيشه اي عينك و يا دوربين هاي شما, اتومبيل, پنجره ها, لامپ و حتي بسياري از وسايل ديگر كه به نحوي با شيشه در ارتباطند.
قديم ترين شيشه هاى دنيا به مصر باستان تعلق دارد كه ديرينگى آنها تا هزاره سوم قبل از ميلاد مى رسد اما قديم ترين شيشه ايران متعلق به هزاره دوم قبل از ميلاد است و نمونه هايى از اشياى شيشه اى مانند عطردان، النگو، تنديس، كاسه، و تنگ به دست آمده است.
با وجود اين در حفارى هاى تخت جمشيد اشياى شيشه اى زيادى به دست نيامده كه نشان دهنده كاربرد وسيع شيشه در آن دوران باشد. اما در دوره سلوكيان كه پس از برافتادن هخامنشيان از سوى اسكندر مقدونى، جانشين آنها شدند، خوردن شراب در ظروف شيشه اى باب بوده است. ظاهرا در اين زمان شراب را در پياله هاى شيشه اى مى نوشيده اند. شيشه هاى دوره ساسانى هم معروف بوده و ظاهرا در چين چندان ارج و قرب داشته كه به آنجا صادر مى شده است.
در قرن 19، در اروپا و به لحاظ نياز شديد معماري به ساخت فضاهاي گسترده مثل نمايشگاه ها ديگر استفاده از مواد و مصالح سنگي يا آجري پاسخگو نبود بنابراين ضرورت ساخت سقف ها و سازه هاي فلزي از سوي معماران مورد توجه قرار گرفت كه به منظور استفاده از پوشش هاي سبك براي پوشاندن اين سازه هاي فلزي، شيشه به عنوان ماده اي مقاوم از سوي معماران اروپايي مورد استقبال قرار گرفت. در اوايل قرن 19، توليد شيشه به شكل انبوه و صنعتي آن در اروپا آغاز شد و پس از مدتي رضاخان، به منظور استفاده از شيشه در ساخت بناهاي جديد، كارخانه شيشه و بلور كرج را احداث كرد.
در معماري اسلامي، شيشه به عنوان يكي از تزيينات ، با رنگهاي مختلف در زيبا سازي در و پنجره‌هاي سنتي كاربرد داشته است. شيشه‌گري بعد از صنعت حصيربافي و سفالگري قدمت ديرينه‌اي دارد شيشه از قديم تا به امروز نقش مهمي در تزيين بناهاي ساختماني داشته و پيشرفتهاي علمي نيز در كيفيت آن تاثيرگذار بوده است.در ايران نيز شيشه‌گري سابقه ديرينه‌اي دارد و از اين هنر در مراحل مختلف براي ساخت اشياء و لوازم ساده از ظرف گرفته تا شمعدانها و چراغها از شيشه استفاده شده است. از زماني كه اسلام در ايران رواج يافت، ساخت شيشه‌هاي رنگي در ايران متداول شد، پس از حمله مغول رونق اين هنر از بين رفت و در عوض كاشيكاري رونق گرفت.در زمان تيمور رواج شيشه‌گري قابل توجه است و تعدادي از شيشه‌گران نيز براي تزئين مساجد در بخشهاي شيشه خور به مصر و سوريه عزيمت كردند. در عصر صفويه نيز شيشه‌گري در اصفهان رونق گرفت و در اصفهان و شيراز مراكزي براي توليد انبوه شيشه به وجود آمد. شيشه‌هاي ايراني ابتدا مات و نيمه شفاف و يا سفيد رنگ بود و سپس ايرانيان توانستند شيشه‌هاي بلورين و شفاف بسازند و در نيشابور به انواع شيشه‌هاي رنگي كه كاربرد تزييني معماري داشته، برخورد مي‌كنيم.شيشه از طريق قالب شني، موزاييكي، تراشيدن و ساييدن، فشردن در قالب و يا دميدن شيشه ساخته مي‌شود. در اغلب مساجد ايراني بعد از ساخت از درها و پنجره‌هاي چوبي با شيشه‌هاي رنگين استفاده كرده‌اند. مايع گداخته‌اي كه با روشهاي گوناگون به اشياي شيشه‌اي زيبا تبديل مي شود عنصر تشكيل دهنده شيشه است. يكي از جوانب شيشه مساله زيبايي‌شناسي اين شي است. اين نكته در برخورد با شيشه‌هاي رنگي مساجد ايراني، تجلي تلاش انسانهايي است كه با كمترين امكانات توانسته‌اند، اين چنين هنري را ارائه دهند.

شيشه در زمان حاضر يكى از مهم ترين اقلام توليدى براى مصارف مختلف از نماى ساختمان گرفته تا اتومبيل است. توليد شيشه در تمام كشورهاى جهان از صنايع مهم به حساب مى آيد شيشه تنها واسطه اى است كه اشياى ماوراى خود را آن گونه كه هست مى نماياند. همين ويژگى، از قديم الايام استفاده از شيشه را سبب شد و باعث شد آن را براى پوشش درها و پنجره ها، و براى حفاظت از سرما و گرما در خانه ها به كار برند.
با وجود اين شكنندگى شيشه در طول تاريخ كاربرد آن را محدود مى كرد، و اين محدوديت تا روزگار معاصر ادامه داشت. اما بر اثر پيشرفت هاى صنعتى اكنون شيشه هايى توليد مى شود كه نشكن به حساب مى آيند.
شيشه هاى ضد فشار، شيشه ضد آتش، كف پوش شيشه اى، شيشه هاى دو جداره، درهاى كشويى و گردان و اتوماتيك، همه كاربردهاى تازه شيشه را نشان مى دهند. شيشه هاى سكوريت يا شيشه هاى نشكن، اكنون شيشه هايى است كه حتي اگر در شرايط خاص بشكند، برندگى و خطرناكى خود را از دست مى دهد براى اينكه به قدرى ريز و خرد مى شود كه ديگر برنده نيست.
شکل جديد بناهاي امروزي که متناسب با نيازهاي بشر امروز است، تنها به دليل طراحي متفاوت نيست، بلکه شکل اجرا و نوع مصالح به کار رفته در بناها نيز در متفاوت بودن بناهاي امروزي تاثير بسياري دارند. تا به امروز استفاده از شيشه آن هم در اين سطح کلان مشاهده نشده است. شيشه‌ها اکنون در همه جا، کنار ما هستند؛ معماري داخلي ساختمان‌ها و مراکز تجاري و اداره‌ها، معماري خارجي برج‌ها و آسمان خراش‌ها و بيش از همه در سقف‌ها و نماهاي ساختماني. پس با اين حساب چگونه قرار است زلزله‌اي چند ريشتري را کنار اين بلورهاي شيشه‌اي بگذرانيم؟ چگونه امنيت زيستي ما در کنار جداره‌هاي شيشه‌اي بايد حفظ شود؟
معماري امروز با کمک دانش نوين در ساخت مصالح جديد پاسخ‌هاي خوبي براي اين پرسش‌ها دارد.
شکنندگي شيشه سبب مي‌شود تا اين عنصر مهم ساختماني در زمان وقوع زلزله و پس از آن، يکي از عوامل اصلي تلفات و افزايش آمار کشته شدگان و مجروحان باشد. در هنگام زلزله، تکه شکسته‌هاي شيشه با لبه‌هاي برنده خود مانند تيرهاي کشنده، جان هزاران انسان را چه در بيرون و چه در درون ساختمان‌ها تهديد مي‌کنند. پس از حادثه نيز، خرده شيشه‌هاي پخش شده روي زمين، حرکت بازماندگان، امدادگران و ماشين‌هاي کمک‌رساني را کند و متوقف مي‌سازد که اين خود سبب جراحت، افزايش وخامت حال مجروحان و رشد تلفات جاني مي‌گردد. با توجه به مسائل فوق، مي‌توان به خطر بالقوه‌اي که به‌خصوص جوامع شهرنشيني را تهديد مي‌کند، پي برد.
يکي از راه‌حل‌هاي اين مشکل، تعويض شيشه‌هاي موجود با شيشه‌هاي نشکن و رزيني (لمينيت) مي‌باشد. اين شيشه‌ها حتي در صورت شکست، داراي شيشه خرده‌هاي کوچک و بدون لبه برنده مي‌باشند،

 

آشنايي با انواع شيشه ها

شيشه انعکاسي (reflex)
در اين نوع شيشه‌ها ، يک سطح شيشه با يک پوشش منعکس کننده نور و حرارت از جنس فلز يا اکسيد فلزي داراي اين خاصيت پوشانده مي‌شود. اين نوع شيشه‌ها ، نور خورشيد را منعکس مي‌کنند و در کاهش حرارت و درخشندگي نور موثر هستند. اگر در روشنايي روز از بيرون به شيشه انعکاسي نگاه کنيم مشاهده مي‌کينم که تصاوير اطراف را مانند آينه باز مي‌تاباند و اگر از داخل به بيرون نگاه کنيم، شيشه کاملا شفاف خواهد بود. شبها پديده مذکور برعکس است. يعني شيشه از خارج شفاف و از داخل مانند آينه است.اين شيشه با منعکس نور خورشيد ، حرارت ناشي از تابش نور خورشيد را بطور قابل ملاحظه‌اي کاهش مي‌دهد و در نتيجه ، باعث صرفه جويي در هزينه‌هاي احداث ، راه اندازي و نگهداري سيستمهاي تهويه و تبديل مي‌شود
شيشه ، جامد در دماي تقريبي 650 درجه سانتيگراد به نقطه نرمي مي رسد و در دماي 1450 درجه سانتيگراد ذوب مي گردد. از ميان انواع گوناگون شيشه كه با تكنولوژي متفاوت و به منظور استفاده هاي گوناگون تهيه مي شوند ، از انواع شيشه كه توسط اين گروه توليد و به بازار عرضه مي شوند عبارتند از:

1 - شيشه سكوريت ( tempered glass)

روش و ماشين آلات شيشه هاي نشكن سازي شده (tempered) اولين بار توسط شركت فرانسوي سنت گوبين طراحي و ابداع شد و اين نوع شيشه با نام تجاري سكوريت وارد بازار گرديد. از اين زمان به بعد شيشه هاي سكوريت مصارف بسياري از جمله در صنايع خودرو سازي ، ساختمان ، قطار ها، هواپيماها ، ... پيدا كرد. شيشه هاي سكوريت داراي استحكام 5 الي 8 برابر شيشه هاي معمولي هستند . که پس از شكستن به تكه ها و ذرات كوچك و ريزي تبديل مي شوند كه داراي لبه هاي تيز و خطرناك نمي باشند. اين شيشه ها همچنين در مقابل تغييرات دما نيز مقاومت مي كنند
اين نوع شيشه در كوره هاي مخصوص در دماي حدود 700 درجه سانتيگراد حرارت داده مي شود و با عمليات دمش ناگهاني هوا ،‌و ايجاد تنش در شيشه توليد مي گردد كه سبب افزايش استحكام شيشه مي شود.
استفاده از شيشه معمولي (غير سكوريت) در ساختمانهاي بلند مرتبه در صورت بروز حادثه اعم از طبيعي مانند زلزله يا حوادث ناشي از دخالت بشر ، خطر آسيب ديدگي جدي و حتي مرگ به همراه دارد، چرا كه شيشه شكسته شده به صورت قطعات بزرگ در هوا شناور مي شود و شعاع زيادي را در معرض خطر قرار مي دهد . بكار گيري شيشه هاي سكوريت بعلت ايمن شدن شيشه در صورت شكست و ريزش پاي ساختمان ، خطرات احتمالي را به حداقل ممكن كاهش مي دهد. شيشه سکوريت به صورت خم و صاف قابل توليد مي باشد .

2 - شيشه لمينيت ( laminated glass)

شيشه طلقي (لمينيت ) به دو روش توليد مي شود .
الف) استفاده از طلق هاي PVB (پلي وينيل بوتيرال)
ب) رزيني ، اين نوع محصول از دو لايه شيشه و يك لايه رزين تشكيل شده است.

ويژگيهاي شيشه لمينيت:
به علت وجود طلق PVB در ساختار شيشه لمينيت ، اين شيشه داراي استحکام بسيار بالائي است و بعد از شکست در فريم باقي ميماند. از اين رو شيشه لمينيت ايمني بالائي در برابر زلزله دارد و در برابر سرقت مقاومت تاخيري ايجاد مي نمايد .
براي شيشه هاي سقف حتما بايد از شيشه هاي لمينيت استفاده شود تا خطر ناشي از سقوط تکه هاي شکسته شيشه به حداقل برسد.
براي شيشه هايي که به عنوان کف و پله استفاده مي شود در صورت شکستن خطر فرو رفتن افراد در شيشه وجود دارد. تنها گزينه مناسب استفاده از شيشه هاي لمينيت است که نحوه شکست آن به گونه اي است که مانع از فرو رفتن افراد در شيشه مي گردد.
براي ويترين فروشگاه ها بسته به ارزش و حجم کا لاهاي داخل ويترين بايد از شيشه هاي لمينيت با درجه ايمني مناسب استفاده نمود . در صورت وجود کالاي با ارزش استفاده از شيشه هاي ضدسرقت توصيه مي شود.
ميزان ايزولاسيون صوتي شيشه نيز از عوامل مهم درانتخاب شيشه مناسب است. ميزان بالاتر ايزولاسيون صوتي در ضخامتهاي بالاتر و به دنبال آن وزن بيشتر شيشه کسب مي شود. در مناطق آلوده صوتي تنها شيشه هاي لمينيت مي توانند عملکرد مناسبي داشته باشند.
از خواص اين شيشه مقاومت در برابر عبور اجسام و عدم ريزش آن پس از شكست مي باشد و همچنين مي تواند به عنوان عايقي مناسب در برابر نور و صوت و جذب اشعه مضر UV تا حدود 99% نام برد . و در طراحي ساختمان مي توان از نوع خم و صاف آن استفاده کرد .

3 –شيشه ضد گلوله

شيشه ضد گلوله از چند لايه شيشه لمينيت، شيشه ضد گلوله مي‌سازند. در هنگام وارد شدن گلوله به داخل شيشه ، از نيروي آن کاسته و در ميان شيشه متوقف مي‌گردد.

4 - شيشه هاي دو جداره (double glazing)
شيشه دوجداره از تركيب دو لايه شيشه و يك فريم (spacer) جدا كننده آلومينيومي كه با رطوبت گير (سيليكاژل) پر شده است ساخته مي شود . بين دو لايه شيشه را مي توان با گاز آرگون (عايق حرارتي) يا SF6(عايق صوتي) يا تركيبي از آن دو پر نمود. .( بر عکس تصور غلطي که بين دولايه شيشه خلاء مي باشد.) طبيعي است که فشار هوا يا گاز داخل شيشه دوجداره ، بافرض ثابت بودن دما، دقيقا برابر است با فشار هواي محيطي که شيشه دوجداره در آنجا توليد شده است. حال اگر محل نصب شيشه دوجداره مکاني باشد که به علت اختلاف ارتفاع داراي فشار هواي متفاوتي باشد . مشکلاتي در ظاهر واستحکام نهايي محصول بوجود مي آيد راه حل براي اين مشکل اين است که اختلاف فشار داخل شيشه وفشار جو محل نصب حذف شود . بدين منظور بايد هنگام توليد شيشه دوجداره تمهيداتي در نظر گرفته شود تا در محل نصب فشار داخلي شيشه دوجداره با فضاي آزاد به تعادل برسد . به اين عمل تنظيم فشار يا Airbalance گفته ميشود .
به علت گراني و اثرات نامطلوب زيست محيطي سوختهاي فسيلي ،صرفه جويي انرژي امري مهم است .با توجه به اين که شيشه هادي حرارت است بنابراين پنجره ها ضعيف ترين نقطه ساختمان از نظر انتقال حرارت محسوب مي شوند .
بنابراين مشکل اصلي مهندسين در طراحي ساختمان آن است که در فصل گرما مانع ورود گرما به داخل ساختمان شده و در فصل سرما مانع از خروج گرما از داخل ساختمان به بيرون شوند . به منظور جبران اين وضعيت شيشه ها ي يک جداره ، اقدامات گوناگوني ميتوان انجام داد که مهمترين آن نصب شيشه دوجداره است
انرژي هيچگاه از بين نمي رود بلکه از صورتي به صورت ديگر تبديل مي شود. اگر در ساختمانهاي شيشه اي ، شيشه ها نور خورشيد را منعکس مي کنند در ساختمانهاي معمولي ديوارهاي آجري اين انرژي را جذب نموده و به صورت گرما به محيط داخل و خارج منتقل مي کنند. اما در ساختمانهاي شيشه اي که از شيشه دو جداره همراه با شيشه Low-E استفاده شده نسبت به ساختمانهاي عادي بسته به فصول سال ، گرما و سرماي کمتري وارد فضاي داخل شده و براي رسيدن به نور و درجه حرارت مطلوب بايد از تجهيزات الکتريکي و يا سوختهاي فسيلي کمتري استفاده کرد. در مقايسه با يک ساختمان معمولي ، سرعت ساخت در ساختمانهاي شيشه اي بالاتر و هزينه هاي ساخت و وزن ساختمان کمتر است.
با استفاده از شيشه دوجداره هر سه روش انتقال حرارت يعني رسانش ، جابجايي و تابش ( به کمک شيشه Low-E) از بين ميرود و مصرف انرژي جهت سرد يا گرم کردن کاهش مي يابد و به علت وجود گاز بين دو لايه شيشه دماي سطح داخلي شيشه اتاق يکسان مي ماند بنابراين شيشه در زمستان عرق نمکند .




به طور کلي در مورد شيشه دوجداره مي توان گفت :

- 45% صرفه جوئي در مصرف انرژي .
- عايق صوتي به ميزان حداقل 40 دسي بل .

ميانگين سر و صدا در شهرهاي بزرگ در حدود ۶۵ تا ۷۰ دسيبل است اين در حالي است شدت صوت مجاز براي بيمارستانها و محيط هايي از اين نوع حداکثر ۳۹ دسيبل است .شيشه هاي دوجداره مي توانند شدت صوت را حدود 40 دسيبل کاهش دهند و آن را به مرز ۲۰ تا ۳۰ دسيبل برسانند.


5 - شيشه خم (curved glass)
شيشه هاي خم ، شيشه هايي هستند که درحين فرآيند حرارت دهي خم شده اند
فرآيند توليد، ويژگي هاي کارکردي و مشخصه هاي فني اين نوع شيشه با شيشه هاي سکوريت مشابهت زيادي داشته و رعايت نکات فني در توليد آن نيز داراي اهميت فراوان است .
ايجاد خم دقيق بدون وارد آمدن آسيب به سطح شيشه و يا پوشش هاي آن فرايندي بسيار ظريف است که نيازمند تجهيزات پيشرفته و دانش فني گسترده اي است
شيشه هاي خم بيشتر به منظور تحقق ايده هاي مهندسين معمار و طراحان نماي ساختمانها توليد مي گردد و باعث افزايش فضا ، زيبايي ، جذابيت و نيز مقاومت بيشتر مي شوند.ايجاد تنوع در فضا ،استفاده از فضاي بدون استفاده و ايجاد هارموني وهماهنگي در ديد از ويژگي هاي منحصر به فرد اين نوع شيشه ها مي باشد.
همگان بر اين باورند که شيشه جم به عنوان پيشگام در صنعت شيشه خم ساختمان ، نقش کاملا ملموسي را در اين زمينه داشته است و امروز توانايي و قابليت توليد انواع شيشه هاي خم در قالب دوجداره ، لمينيت ، با حداقل شعاع ممکن در حداکثر ابعاد را دارد .
نماي اسپايدر: )عکس موجود است)
خصوصيات و اجزاي تشکيل دهنده نماي اسپايدر :
شيشه هاي با ابعاد بزرگ که به وسيله تکنيک هاي مختلف لمينيت و سکوريت کاملاً ايمن گرديده است.
اتصالات و براق آلات اسپايدر که تمام استيل مي باشد و به صورت چنگکي اتصال به شيشه دارد .
بادبندها و سازه ها کاملاً محاسبه شده و اسکلت اصلي نما را تشکيل مي دهد ، با در نظر گرفتن فشارهاي داخلي مانند باد، زلزله و وزن، ابعاد شيشه هاي نما طراحي مي گردد.
پر کردن فاصله مورد نياز در بين شيشه ها با چسب هاي مخصوص که ضامن سلامت شيشه ها و ايزولاسيون نما مي باشد.و با استفاده از شيشه هاي کنترل کننده انرژي لمينيت شده به عاملي براي ايزولاسيون کامل ساختمان تبديل مي گردد.

در اين نوع نما پروفيل و قاب فلزي حذف شده و شيشه مستقيما داخل پنجه اسپايدر قرار ميگيرد.
از ويژگيهاي ديگر اين نوع نما ميتوان به موارد زير اشاره  نمود :

- زيبايي منحصر به فرد
- ابعاد بسيار بزرگ شيشه
- ديد كامل منظره بدون مزاحمت پروفيل و خطوط عمودي و افقي
- قابليت اجراي انواع قوس، هرم، كره و سطوح چند قوسي