به گزارش خبرگزاری صداوسیما مرکز قزوین، درحال حاضر بیش از ۷۰ درصد شیشه‌های دارویی کشور در استان قزوین تولید می‌شود و شرکت‌های فعال در استان، علاوه بر تأمین نیاز داخلی، بیش از ۲۰ درصد از تولیدات خود را به کشور‌های همسایه و اروپا صادر می‌کنند.

تولید ۷۰ درصد شیشه داروی کشور در قزوین
از مجموع ۲۸ شرکت تولیدکننده شیشه دارو در کشور، شش شرکت آن در شهرک‌های صنعتی قزوین مستقرند و این شرکت‎ها به تنهایی بیش از ۷۰ درصد تولیدات مورد نیاز صنعت دارویی کشور را تأمین می‌کنند.
استاندار قزوین در همین باره با بیان اینکه ۷۰ درصد شیشه دارو کشوردر قزوین تولید می‌شود می‌گوید: مهم‌ترین هدف در بخش صنعت کوتاه کردن مسیر بوروکراسی برای دریافت تسهیلات ویژه واحد‌های صنعتی است.
عبدالمحمد زاهدی اضافه کرد: صنعت شیشه یکی از مهم‌ترین صنایع استان قزوین است و بزرگ‌ترین واحد‌های صنعتی شیشه کشور، در قزوین قرار دارد.
بگفته زاهدی استان قزوین ۴۰ درصد شیشه و ۷۰ درصد شیشه داروی موردنیاز کشور را تولید می‌کند.
استاندار قزوین با اشاره به حمایت از طرح‌های توسعه اضافه می‌کند: با توجه به اینکه میز شیشه کشور در قزوین قرار دارد سیاست‌گذاری در زمینهٔ شیشه در استان قزوین انجام می‌شود.
معاون هماهنگی امور اقتصادی استانداری قزوین هم با اشاره به پیشتازی استان قزوین در تولید شیشه دارو در کشور می‌گوید: استان قزوین به عنوان قطب تولیدکننده شیشه، به ویژه شیشه دارویی در کشور شناخته می‌شود و با توجه به ظرفیت‌های موجود می‌تواند مقام اول تولید شیشه کشور را به خود اختصاص دهد.
منوچهر حبیبی می‌افزاید: سالانه نزدیک به ۴۰۰ میلیون قطعه شیشه داروی در قزوین تولید می‌شود و با توجه به تأمین ۷۰ درصد نیاز این صنعت در قزوین، امکان افزایش ظرفیت آن وجود دارد.
به گفته معاون هماهنگی امور اقتصادی استانداری قزوین، تولید شیشه دارویی در استان، به مواد اولیه خارجی وابستگی ندارد و از معادن سیلیس کشور تأمین می‌شود.

فعالیت شش شرکت تولیدکننده شیشه دارو در قزوین
در حال حاضر در استان ۲۶ واحد تولیدکننده شیشه و مشتقات آن از جمله «شیشه قزوین»، «فلوت فارسجین»، «آبگینه»، «لیا» و شش واحد تولیدکننده شیشه دارو با اسامی «بسته‌بندی تاکستان»، «شیشه دارویی رازی»، «مفید شیشه»، «نفیس شیشه» «دارو شیشه» و «سینا شیشه» فعال هستند و شش شرکت نام برده شده با اشتغال‌زایی بیش از هزار و صد نفری، در کنار سایر شرکت‌های فعال در این زمینه، سالانه بیش از یک میلیون و ۳۰۰ هزار تن شیشه دارویی تولید می‌کنند که این رقم در سال ۹۷ با توجه به وضع تحریم‌های سنگین و نیاز کشور به تولید شیشه دارو و کاهش وابستگی به واردات، افزایش یافته است.

تولید میلیونی شیشه دارو
شیشه‌های بوروسیلیکاتی، یکی از اصلی‌ترین محصولات تولیدی شیشه هستند که خنثی بودن این شیشه مقابل دارو، یکی از ویژگی‌های این نوع شیشه محسوب می‌شود تا دارو بدون هیچگونه تغییری به دست مصرف کننده برسد.
استان قزوین تنها تولیدکننده شیشه‌های دارویی رنگی، ویال، کارپول دندانپزشکی، پوکه‌های آمپول و مقره‌های شیشه‌ای در کشور محسوب می‌شود و شرکت‌های تولیدکننده شیشه دارو در استان در مجموع، سالانه بیش از یک میلیون و ۳۰۰ هزار تن انواع شیشه‌های بسته‌بندی دارویی و غذایی رنگی تولید می‌کنند.
این شرکت‌ها در شرایط سنگین تحریمی و افزایش شدید قیمت دلار، علاوه بر تأمین نیاز داخلی، بخش قابل توجهی از تولیداتشان را به کشور‌های منطقه و حتی اروپا نیز صادر می‌کنند.

در همین راستا، معاون امور صنایع و معادن سازمان صنعت، معدن و تجارت استان قزوین می‌گوید: کل نیاز کشور به بطری شیشه دارو، شیشه آمپول بی‌رنگ و رنگی، پوکه آمپول بی‌رنگ و رنگی و لوله شیشه بروسیلیکات بی‌رنگ در واحد‌های تولیدی استان، تأمین می‌شود.
محمدتقی میرزاعباسی می‌گوید: در حال حاضر محصول شیشه داروی قزوین به کشور‌های مختلفی صادر می‌شود که عمده آن‌ها را کشور‌های ترکیه، ازبکستان، عراق، آذربایجان، گرجستان، هند، امارات، ارمنستان و افغانستان تشکیل می‌دهند.
معاون امور صنایع و معادن سازمان صنعت، معدن و تجارت استان قزوین، میزان سرمایه‌گذاری فعلی در صنعت شیشه دارو استان قزوین را سه هزار و ۶۰۵ میلیارد ریال ذکر و اضافه می‌کند: در حال حاضر ۷۴ درصد سرمایه‌گذاری تولید شیشه داروی کشور در استان قزوین متمرکز شده است.
او می‌افزاید: ظرفیت نهایی تولید شیشه دارو در هر یک از شرکت‌های تولیدی استان قزوین، بیش از ۲۸۱ هزار و ۲۲۹ تن در سال است و این شرکت‌ها برای هزار و ۳۱۸ نفر اشتغالزایی ایجاد کرده‌اند.
صادارت یک میلیارد دلاری شیشه دارو
اردیبهشت سال ۹۷ و همزمان با خروج آمریکا از برجام، سنگین‌ترین تحریم‌ها علیه جمهوری اسلامی ایران وضع شد و بر همین اساس شاهد افزایش بی‌رویه نرخ دلار در بازار بودیم. تحریم‌های سنگین و افزایش نرخ دلار، رشد اقتصادی در ایران را با چالش جدی روبه رو کرد و این امر در سالی که به نام حمایت از کالای ایرانی نامگذاری شده بود، تولید داخلی را تحت تاثیر قرار داد. با این حال، تولیدکنندگان ایرانی، تهدید‌ها را به فرصت تبدیل کردند و علاوه بر تأمین نیاز داخلی، رکورد جدیدی در میزان صادرات غیرنفتی به ثبت رساندند.
معاون امور بازرگانی و توسعه تجارت سازمان صنعت، معدن و تجارت قزوین در این باره می‌گوید: صادرات یازده ماهه سال ۹۷ شرکت‌های تولیدکننده شیشه داروی استان به کشور‌های منطقه، حاشیه خلیج فارس و دریای خزر، یک میلیارد و ۹۲۰ میلیون دلار بود.
علی اکبر کبیری می‌افزاید: با توجه به وضع تحریم‌های سنگین و همچنین افزایش تولید شرکت‌ها برای تامین نیاز داخلی و صادرات، ارزش وزنی محموله شیشه‌های داروی صادر شده به کشور‌های مقصد، بیش از یک میلیون و ۳۱۰ هزار تن بود.

جهاد ۳۵ ساله برای تأمین نیاز داخلی
وجود ذخائر سلیس در استان، فراهم بودن زیرساخت‌ها، قرار گرفتن قزوین در شاهراه ارتباطی و نزدیکی به تهران باعث حضورسرمایه گذاران و تولید کنندگان شیشه دارویی در استان شده است
سعید طالبی، مدیرعامل شرکت «دارو شیشه» می‌گوید: از ۳۵ سال پیش که تولید شیشه دارو را در کشور پایه‌ریزی کردیم، با توجه به اینکه مواد اولیه مورد نیازمان را خودمان تامین می‌کنیم، سعی کردیم زنجیره تأمین نیاز داخلی را در دست بگیریم و از چند سال گذشته که تحریم‌ها شدت گرفت، توانستیم نیاز داخلی کشور را تأمین کنیم.
طالبی در همین زمینه به تأسیس شرکت «سینا شیشه» برای تأمین نیاز داخلی و کاهش وابستگی به واردات شیشه دارو اشاره و اضافه می‌کند: حدود ۱۵ سال است که شرکت سینا شیشه را در شهرک صنعتی لیا تأسیس کردیم تا لوله‌های بروسیلیکاتی که به عنوان مواد اولیه اصلی مورد استفاده قرار می‌گیرد را خودمان تولید کنیم و دیگر از کشور‌های خارجی وارد نکنیم.
او می‌گوید: شرکت سینا شیشه قزوین بالاترین استاندارد‌های بین‌المللی را داراست. این شرکت با مساحت پنج هکتار در شهرک صنعتی لیا در کیلومتر ۱۲ جاده قزوین- بویین زهرا واقع شده و تولید لوله‌های پروسیلیکاتی خنثی، ماده اولیه شرکت‌های تولید کننده پوکه‌های آمپول کشور را تأمین می‌کند.
بگفته طالبی مرحله نخست این شرکت با هدف تولید اسمی ۲ هزار و ۸۰۰ تن لوله شیشه‌ای بروسیلیکات خنثی و با بهره‌گیری از آخرین دانش فنی روز دنیا و استاندارد‌های بین المللی راه‌اندازی شده و امروز این شرکت امکان صادرات بیش از یک هزار تن از محصولاتش را در سال دارد.
مدیرعامل شرکت «دارو شیشه» اضافه می‌کند: سینا شیشه، لوله‌هایی از قطر ۶ میلی‌متر تا ۳۵ میلی‌متر، کارپول دندانپزشکی، آمپول و ویال با قطر‌های مختلف را تولید می‌کند و در سال ۹۳ موفق شد لوله‌های امبر (قهوه‌ای) را نیز تولید و به بازار عرضه کند.

حریف طلبی لوله‌های بروسیلیکات قزوین در بازار‌های جهانی
«لوله‌های بروسیلیکات، لوله‎های خاص و خنثی هستند که از آن‌ها در صنعت داروی تزریقی استفاده می‌شود. این لوله‌ها در دنیا توسط چهار الی پنج کشور تولید می‌شود و از چهار سال پیش با سرمایه‌گذاری کلان و همچنین راه‌اندازی خط تولید مواد اولیه تولید این لوله‌ها در قزوین، لوله‌های با کیفیتی تولید می‎شود که با لوله‌های تولید شده توسط شرکت شوت آلمان و حتی سایر شرکت‌های خارجی رقابت می‌کند.»
طالبی می‌گوید: با توجه به شرایط خاص و ویژه کشورمان که درگیر تحریم هستیم، پیش‌بینی می‌کنیم که اگر شرایط بدتری برای کشور به وجود بیاید، بتوانیم مواد اولیه‌مان را خودمان تولید و تأمین کنیم تا به کشور‌های خارجی وابسته نباشیم و خوشبختانه به راحتی توانستیم این مسیر را پشت سر بگذاریم.
به گفته مدیرعامل شرکت «دارو شیشه»، سال گذشته و با وضع تحریم‎های سنگین ۸۰ درصد تولیدات مورد نیاز صنایع داروی تزریقی کشور اعم از پوکه، ویال، کارپول و آمپول از سوی شرکت «سینا شیشه» تأمین شد و امسال نیز که به سال رونق تولید نامگذاری شده است، قصد داریم این میزان را به ۹۰ درصد افزایش دهیم تا در آینده نزدیک، وابستگی‌مان به خارج از کشور را کاملا قطع کنیم.
طالبی با بیان اینکه شرکت‎های دارویی داخلی، خریداران اصلی «شیشه دارو» و «سینا شیشه» هستند و حدود ۶۰ درصد بازار شیشه داروی کشور متعلق به این دو برند استان قزوین است، می‌افزاید: از پوکه‌های آمپول تزریقی، لوله‌های سفید و امبر (قهوه‌ای) تا کارپول یا کارتریج دندانپزشکی و ویال در انواع سایز‌های مختلف در این دو شرکت تولید و با کیفیت مطلوب و رقابتی نسبت به کشور‌های خارجی، به بازار مصرف عرضه می‌شوند.

کلام آخر
شکوفایی صنعت شیشه به ویژه تولید شیشه دارو در استان قزوین نشان داده که با همت و تلاش ایرانی و همچنین استفاده درست از منابع خدادادی موجود، می‌توان بدون نفت هم در بازار‌های جهانی موفق بود و گام بزرگی برای تحقق اقتصاد مقاومتی و رونق تولید داخل برداشت.

سردبیر: علی صفری الموتی
نگارنده: صادق سلمانی

https://www.linkedin.com/groups/4542066/

در حال حاضر کشور‌های عربستان، عراق، افغانستان، حوزه خلیج فارس، آسیای میانه، ترکیه، هند و اروپا از خریداران شیشه ایران هستند و تولید روزانه شیشه و آئینه در کشور ۵۰۰ هزار متر مربع است که ۴۰% تولیدات این صنعت صادر می‌شود که مهم­ترین بخش آن شیشه اتومییل است.

چکیده مصاحبه پژوهشی:

• بررسی ­ها نشان می­ دهد که در اوایل انقلاب حدود ۷۰% نیاز داخل از طریق واردات تامین می‌شد ، اما در یک دهه گذشته صنعت شیشه‌سازی ایران به ایستگاه خودکفایی رسیده و جزو صادرکننده‌های بزرگ به کشورهای همسایه و حتی جهان به شمار می‌رود.
• صنعت شیشه توانسته با ۱۰ کارخانه شیشه و آئینه در کشور روزانه هر کارخانه 40 تا 50 هزار متر مربع  انواع شیشه تولید کند که در سال جمعا به حدود 550 هزار متر مربع شیشه در کشور تولید می­شود.
• بررسی آمارها نشان می د­هد که در 11 ماه ابتدایی سال 97، ۶۷۰ هزار تن انواع محصولات مرتبط با صنعت شیشه به کشورهای دیگر صادر شده است.
• در حال حاضر کشور‌های عربستان، عراق، افغانستان، حوزه خلیج فارس، آسیای میانه، ترکیه، هند و اروپا از خریداران شیشه ایران هستند و تولید روزانه شیشه و آئینه در کشور ۵۰۰ هزار متر مربع است که ۴۰% تولیدات این صنعت صادر می‌شود که مهم­ترین بخش آن شیشه اتومییل است.

پژوهش خبری صدا وسیما: یکی از صنایعی که در سال­های اخیر رشد قابل توجهی در آن را شاهد هستیم صنعت شیشه کشورمان است. این صنعت توانسته با اتکا به توانمندی داخلی، تقاضا داخل را پوشش دهد و در کنار آن درآمد صادراتی نیز برای کشور به ارمغان آورد؛ به گونه­ ای که بررسی­ ها نشان می­ دهد که در اوایل انقلاب حدود ۷۰% نیاز داخل از طریق واردات تامین می‌شد[1]، اما در یک دهه گذشته صنعت شیشه‌سازی ایران به ایستگاه خودکفایی رسیده و حتی جزو صادرکننده‌های بزرگ به کشورهای همسایه و حتی جهان به شمار می‌رود.

آخرین آمارها حاکی است که در سال ۹۷ صنعت شیشه جزو معدود صنایعی بود که با تمام ظرفیت مشغول به تولید بود؛ تاجایی که در این سال میزان تولید شیشه به ۲.۵ میلیون تن رسید که از این میزان حدود ۳۰ تا ۳۵درصد به صادرات اختصاص یافت[2].

به همین منظور پژوهش خبری مصاحبه ­ای  با آقایان «محمد علی قنبری» رئیس اتحادیه شیشه و آئینه و «حسین زجاجی» عضو هئیت مدیره و دبیر انجمن صنعت شیشه کشور انجام داده است.

تاریخچه

صنعت شیشه و بلور‌سازی به عنوان یک صنعت در کشورمان نخستین‌بار در سال‌های ۱۳۱۰ خورشیدی آغاز شد. داستان نخستین کارخانه شیشه‌سازی در کشورمان‌ جالب و عبرت‌آمیز است. در سال‌های ۱۳۱۰ از قفقاز نوعی آب‌معدنی به ایران صادر می‌شد که بسیار مورد توجه مردم بود و اهالی تهران، شمال و آذربایجان از آن استقبال زیادی می‌کردند. این آب‌معدنی که به «تارزان» معروف بود، در شیشه‌های دربسته به کشورمان وارد می‌شد و مردم کشورمان غافل از وجود آب‌های معدنی داخلی، آن را مصرف می‌کردند. بعضی‌ها هم از چشمه‌های آب‌معدنی کشورمان اطلاعات داشتند اما دسترسی به این مناطق بسیار مشکل بود. همچنین، سازمانی وجود نداشت که این آب‌های گوارا را در شیشه کرده و به فروش برساند. به همین دلیل در همین زمان یعنی بین سال ۱۳۱۰ تا ۱۳۱۸ یک کارخانه بطری‌سازی به وجود آمد. بدین ترتیب، آب چشمه‌ها را در داخل بطری‌های این کارخانه کرده و برای مصرف داخلی و بی‌نیاز کردن کشور از آب‌معدنی و همچنین، برای صادر کردن به بازار خارج عرضه شد. پس از چندی بررسی، نخستین کارخانه شیشه‌سازی ایران را در شرق تهران ایجاد ‌کرد. بعدها در بررسی‌ها به این نتیجه رسیدند که کارخانه‌ای تاسیس شود که هم محصولات بطری و هم محصولات شیشه‌ای دیگر نیز تولید کند. به این ترتیب، فعالیت برای خرید کارخانه‌ای که قادر به ساخت بطری، حباب، چراغ، استکان، لیوان، شیشه و دیگر کالا‌های شکستنی باشد، آغاز شد. چنین کارخانه‌ای به سرپرستی عبدالحسین نیکپور سرمایه‌گذاری شد و مذاکره برای خرید کارخانه از کشور آلمان آغاز شد. بدین ترتیب، نخستین کارخانه شیشه و بلور‌سازی ایران در سال ۱۳۱۸ گشایش یافت. ۱۲ شهریور‌ همین سال پس از بهره‌برداری از سیلوی تهران نخستین محصولات کارخانه با مارک ساخت ایران به بازار عرضه شد. اما با آغاز جنگ جهانی دوم و حضور متفقین کشور، ۳ سال بعد از آغاز جنگ در سال ۱۳۲۳ کارخانه تعطیل شد. بعد از جنگ جهانی دوم کشورهای دیگری طرف معامله قرار گرفتند و به این ترتیب، یک کمپانی امریکایی طرف معامله برای خرید دستگاه‌های جدید قرار گرفت. از این کمپانی یک کوره با ۳ ماشین خریداری شد و کارخانه دوباره آغاز به کار کرد. کارگرانی که در زمان جنگ هر کدام به سویی رفته بودند بار دیگر به سر کار خود بازگشتند، اما با وجود فعالیت این کارخانه در سال‌های مختلف کارخانه از نظر اقتصادی وضع خوبی نداشت. با این حال، کارخانه تا سال ۱۳۳۴ به فعالیت خود ادامه داد و به دنبال آن کارخانه‌های جدید شیشه‌سازی مانند کارخانه شیشه‌سازی قزوین، آبگینه، قوطی‌سازی و شرکت شیشه گاز فعالیت می‌کردند.[3].

آمار تولید و تامین صددرصدی مواد اولیه صنعت شیشه در داخل

«محمد علی قنبری»، رئیس اتحادیه صنعت شیشه و آینه معتقد است که صنعت شیشه و آئینه از نمونه‌های توانمند در کشور است؛ چراکه این صنعت توانسته با ۱۰ کارخانه شیشه و آئینه در کشور روزانه هر کارخانه 40 تا 50 هزار متر مربع انواع شیشه دوجداره، سکوریت، خم، ضدگلوله و دیگر انواع شیشه تولید کند که در سال جمعا به حدود 550 هزار متر مربع شیشه در کشور تولید می­شود. نکته موفق این صنعت تامین 100 درصدی مواد اولیه آن در داخل کشور است. ظرفیت تولید این صنعت در کشور از مرز 2 میلیون و ۲۰۰ هزار تن عبور کرده است. این میزان تولید در بخش شیشه تخت یک میلیون و ۵۰۰ هزار تن، شیشه بطری ۴۰۰ هزار تن، بلور ۳۰۰ هزار تن و سایر صنایع ۱۰۰ هزار تن است.

در این راستا حسین زجاجی هم معتقد است که تامین نیاز کشور به شیشه ساختمان در داخل 85 تا 90 درصد است که در واقع کشور ما در این حوزه تقریباً بی‌نیاز هست و فقط برخی از شیشه‌های خاص که در ساختمان‌های گرانقیمت استفاده دارند، وارد کشور می‌شوند. در بخش تولید بطری و صنایع دارویی و غذایی توانایی تامین همه نیازهای کشور وجود دارد و در بخش بلور و کریستال نیز تولیدات خوبی وجود دارد و واردات این محصول فقط به سبب تنوع طلبی مصرف‌کنندگان است. تقریبا می‌توان گفت که صددرصد این صنعت در اختیار بخش خصوصی است.

آمار  صادرات صنعت شیشه و کشورهای هدف صادرات

در حال حاضر کشور‌های عربستان، عراق، افغانستان، حوزه خلیج فارس، آسیای میانه، ترکیه، هند و اروپا از خریداران شیشه ایران هستند و تولید روزانه شیشه و آئینه در کشور ۵۰۰ هزار متر مربع است که ۴۰% تولیدات این صنعت صادر می‌شود که مهم­ترین بخش آن شیشه اتومییل است.

بررسی آمارها نشان می­ دهد که در 11 ماه ابتدایی سال 97، ۶۷۰ هزار تن انواع محصولات مرتبط با صنعت شیشه به کشورهای دیگر صادر شده است.[4]  

همچنین بنا بر آمار مقدماتی گمرک جمهوری اسلامی ایران از تجارت خارجی چهار ماهه نخست سال 97 بیش از 167 هزار و 587 تن انواع شیشه از جمله شیشه فلوت، شیشه های عایق، آینه های شیشه ای به کشور‌های مختلف جهان صادر شده است که این حجم شیشه به کشور‌های مختلف جهان درآمد 42 میلیون و 25 هزار و 250 دلاری نصیب کشور شده است. در بین خریداران شیشه از ایران، کشور عراق با خرید بیش از 38 هزار تن به بزرگترین مشتری این محصول در این مدت تبدیل شده است که درآمد 10 میلیون و 610 هزار و 738 دلاری را نصیب کشور کرده است. همچنین کشور افغانستان بیش از 24 هزار تن انواع شیشه از ایران خریداری کرده است که درآمد 6 میلیون و 461 هزار و 896 دلاری برای کشور کسب شده است.[5]

پیش­ بینی تولید صنعت شیشه تا سال 1404

 حجم تولید صنعت شیشه ایران در آینده نزدیک به مرز سه میلیون تن در سال می ­رسد. سرانه مصرف شیشه در کشور ۲۵ کیلوگرم است. با احتساب این سرانه بخش عمده محصول تولیدی مازاد بر نیاز است و پیش ­بینی شده است تا سال 1404 میزان تولید صنعت شیشه کشور به 2.5 میلیون تن در سال برسد که حداقل یک میلیون تن آن صادر خواهد شد.

ایران سومین کشور تولید کننده شیشه در منطقه غرب آسیا

جمهوری اسلامی ایران سومین تولیدکننده شیشه در منطقه غرب آسیا است. صنعت شیشه ایران پیش از پیروزی انقلاب اسلامی پیشرفت چندانی نداشت اما امروز صنعت شیشه در کشور بومی شده است. میزان صادرات شیشه و بلور در ایران حدود ۶۰۰ هزار تُن در سال است که ۲۰۰ میلیون دلار ارز آوری دارد. ذکر این نکته هم ضروری است که ظرفیت تولید انواع شیشه و بلور در ایران، به یک میلیون و ۷۰۰ هزار تُن در سال رسیده است که این امر موجب شده تحریم‌های ضد ایرانی آمریکا تاثیری بر صنعت شیشه ایران نداشته باشد[6].

همچنین ایران بعد از کشور‌های چین و آمریکا سومین کشور تولید کننده شیشه نوزده میلیمتری در جهان است[7]. درحال حاضر4% شیشه دنیا در ایران تولید می­شود که آمار چشمگیری برای صنعت کشور است[8]. 

همچنین در سال 1397 جدیدترین و پیشرفته­ ترین واحد تولیدی فلوت منطقه با نام فلوت کاویان پاسخ­گوی نیاز دیروز تا به امروز مشتریان داخلی و خارجی است.

اولین کارخانه برون مرزی شیشه فلوت گروه صنعتی شیشه، در کشور سوریه

صنعت شيشه كشور در سال 2010توانست اولین كارخانه برون مرزی را در فرست گلس شهر عدرا (حدود 30 كيلومتري دمشق) از كشور سوريه جهت عرضه نمودن محصولات توليدي خود به بازارهاي خاورميانه و اروپا احداث نماید. این "كارخانه فرست گلس" با برخورداري از فناوري مدرن، اولين و تنها توليد كننده شيشه شناور در سوريه مي ­باشد. اين كارخانه شيشه­ هاي فلوت را با كيفيت بالا و همچنين محصول آينه را در اندازه ­هاي مختلف و ضخامت استاندارد توليد و عرضه مي­نمايد.

چالش ­های صنعت شیشه در کشور

*بوروکراسی و مشکلات داخلی

*نداشتن دیپلماسی صادراتی و برنامه نداشتن دولت در معرفي اين صنعت در بازارهاي صادراتي و همچنين نداشتن نقشه براي جذب بازارهاي صادراتي

*وجود دامپينگ در اين صنعت توسط كشورهاي رقيب (صادرات یک کالا با قیمت کمتر از هزینه­‌های تمام شده یا به عبارتی دیگر فروش کالا در خارج به قیمتی کمتر از قیمت داخلی گفته می­ شود) . کشورهایی نظیر ترکیه و هند به دلیل اینکه بازار صادرات را در دست داشته باشند به این کار رو آورده­اند.

*واردات بي رويه در بخش بلور با وجود تولید کافی در کشور. طبق گفته دبیر انجمن صنفی شیشه ایران(حسین زجاجی)، واردات بلور اشتباهي است كه به دليل اعمال تعرفه­های ترجیحی با ترکیه شکل گرفته است.

*عدم حمایت منظم و ساماندهی شده از سوی دولت برای تولیدکنندگان در برابر صادرات کالاهای صنعت شیشه

*عدم به روز بودن فناوری این صنعت

*ضعیف بودن دیپلماسی اقتصادی در حوزه صنعت شیشه که در این زمینه از کشورهایی مثل ترکیه عقب هستیم.

*ضعف در زیرساخت‌ها

 شکننده شدن صادرات شیشه با نوسان نرخ ارز و تاثیر تحریم ­ها

حسین زجاجی، دبیر انجمن شیشه ایران معتقد است که یکی از مهم‌ترین بحران‌هایی که این روزها صنعت شیشه با آن روبه‌رو است، مربوط به صادرات می‌شود. از آنجایی که بیشتر صادرات ما به کشورهای همسایه چون افغانستان، عراق، ترکیه و... است که اگر این بازار بهم بریزد، یکی از مشکلات صنعت شیشه با توجه به اختلاف نرخ ارزی پیش آمده، صادرات خواهد بود. البته نه تنها در زمینه شیشه تخت بلکه در بخش بلور و شیشه خودرو هم این اتفاق در حال رخ دادن است. این در حالی است که صنعت شیشه در کشور ما دارای قابلیت‌های زیادی است. کشورهای هدف علاقه‌مند هستند که به طور ریالی با ما مبادله کنند، زیرا ریال ارزش خود را از دست داده و معامله به ریال برای این کشورها به صرفه‌تر است. اما قوانین پیمان‌سپاری سبب کاهش صادرات ما به این کشورها شد. از سوی دیگر موضوع حمل‌ونقل پیش آمد، چراکه ما حتی به برزیل هم صادرات شیشه داشتیم که با وجود تحریم‌ها و نبود کشتی هزینه‌های حمل‌ونقل چندین برابر شد. 

به همین سبب، نوسان مسائل ارزی سبب شده که بازارهای صادراتی شیشه دچار نقصان شوند. مشکل افزایش نرخ با توجه به محدودیت‌های سازمان حمایت مصرف‌کنندگان و تولیدکنندگان وجود دارد، چراکه این سازمان یک سقف نرخ برای افزایش قیمت‌ها در نظر گرفته است. بنابراین از یک سو محدودیت در زمینه افزایش قیمت‌ها وجود دارد و از سوی دیگر بازار کشش لازم را نداشته و تقاضایی وجود ندارد.

در این میان، نرخ دلار هم که روند صعودی در پیش گرفته و تمام کسانی که در بازار شیشه فعالیت می‌کنند به یکباره تمام شیشه را از بازار جمع‌آوری و صادر کرده‌اند. این موضوع بازار صادرات را بهم ریخته و آشفته کرده چراکه شیشه‌ها در وهله نخست به ارزش واقعی خود در جهان صادر نشده‌اند و از سوی دیگر با هر کیفیتی صادر شده‌اند که این موضوع می‌تواند به بازار صنعت شیشه ایران صدمه وارد کند. از این‌رو ما به وزارت صنعت، معدن و تجارت و سازمان توسعه تجارت اعلام کردیم که از یک‌سو مجوز صادرات را تنها به کارخانه‌دارها بدهند و از سوی دیگر نرخ داخلی شیشه را نیز افزایش دهند.

زجاجی از تاثیرگذاری تحریم‌ها بر این صنعت می­گوید و معتقد است که تنها بخشی که از صنعت شیشه به سبب تحریم‌ها آسیب دید، صنعت شیشه خودرو بود. این صنعت بیش از آنکه از تحریم‌های خارجی ضربه ببیند از بوروکراسی و مشکلات داخلی آسیب دیده از طرف دیگر هیچ حمایتی برای بازارهای صادراتی صورت نمی‌گیرد و از دیپلماسی صادراتی خوبی در این راستا بهره‌مند نیستیم. در بخش صنایع خودرو در سال جاری بیش از ۴۵درصد با افت تولید روبه‌رو شده‌ایم، چراکه خودروسازان خارجی به دلیل تحریم‌ها از کشور خارج شدند و خودروسازی دچار رکود شد که این رکود به شیشه‌سازی خودرو نیز سرایت کرد.

اما قنبری رئیس اتحادیه شیشه و آینه تهران بر این باور است که از آنجا که تمام تولیدکنندگان شیشه به‌طور کامل جزو بخش خصوصی هستند، تحریم‌ها تاثیری بر کار این تولیدکنندگان ندارد و هر یک، کانال‌های ویژه صادرات خود را دارند و این موضوع را مدیریت کرده‌اند.

کلام آخر 

کــارشناسان اقتصادی معتقدند؛ سرمایه‌گذاری باید در حوزه‌هایی باشد که توجیه اقتصادی بالاتری دارد و سرمایه‌گذار در حوزه خود بتواند مواد اولیه‌اش را در داخل کشور و با سهولت تهیه کند تا تولید توجیه اقتصادی داشته باشد. در این میان صنعت شیشه به‌عنوان یکی از صنایع ساختمانی با توجه به اینکه حدود صد‌درصد مواد اولیه را در داخل کشور فراهم می­کند، می‌تواند توجیه اقتصادی بالایی را به همراه دارد. به ظن کارشناسان و تولیدکنندگان این حوزه، این صنعت می‌تواند صنعت درآمدزایی برای کشور باشد و با موفقیت موجب سود برای سرمایه‌گذار و کشور شود. چراکه با توجه به حجم بالاي مواد اوليه مورد نياز توليد شيشه در ايران و همچنين خطوط توليد نصب شده در کشور، اين صنعت يکي از امتيازهاي قابل توجه صنعتي ايران براي دستيابي به بازارهاي صادراتي را داراست.

در واقع صنعت شیشه با تحقق سیاست­های اقتصاد مقاومتی و سال رونق تولید توانسته رونق را به فعالیت اقتصادی خود بازگردانند و تنور کسب و کار خود را داغ کنند.

هرچند که کارشناسان امید دارند تا سال 1404 میزان تولید صنعت شیشه کشور به 2.5 میلیون تن در سال برسد و دست‌کم یک‌میلیون تن آن صادر شود؛ اما باید گفت که تقویت زیرساخت‌های صادرات این صنایع به میزان بهره‌مندی از این صنعت خواهد افزود و این تلاش و همت متخصصان این حوزه و همچنین حمایت دولتمردان و مسئولان این کشور را برای این صنعت طلب می ­کند.

موانع توسعه صنعت شیشه ایران

سعیده نبی‌زاده : ایران با دسترسی به مواد معدنی فراوان، نیروی کار مناسب و ارزان و بازار پرجمعیت در منطقه از ظرفیت‌های بسیار مناسبی برای رشد صنعتی برخوردار است که می‌تواند ارزش افزوده بالایی برای کشور به ارمغان آورده و در توسعه اقتصادی کشور نقش مهمی ایفا کند.

با این حال متاسفانه آن‌طور که تولیدکنندگان و فعالان اقتصادی می‌گویند دولت از صنایع حمایت نمی‌کند و الگوی حمایتی برای صنایع ندارد و این موضوع باعث شده ظرفیت‌های موجود به نحوه شایسته به ثمر ننشیند.

صنعت شیشه یکی از صنایع مهم در حوزه تبدیل کانی به محصولات با ارزش افزوده بالا، است که با تقاضای بسیار مناسبی در حوزه داخلی و بازارهای جهانی روبه‌رو است که با تبدیل مواد معدنی به شیشه در شکل‌های مختلف کشور را از واردات این محصول به خصوص در حوزه کانتینر گلس بی‌نیاز کرده است.  یکی از شرکت‌های فعال در این حوزه پارس شیشه سینا است که در سال ۹۳ به ثبت رسید و اواسط ۹۵ با ظرفیت ۱۵ تن در روز وارد عرصه تولید شد. این شرکت از آن سال تا به امروز در تامین شیشه‌های صنایع غذایی فعال بوده و در حال حاضر در نظر دارد ظرفیت تولید خود را تا ۳۵ تن در روز ارتقا دهد که انتظار می‌رود این تصمیم تا اردیبهشت وارد فاز عملیاتی شود.

 ضرورت سیاست‌گذاری حمایتی

مدیرعامل این شرکت در گفت‌وگو با «دنیای‌اقتصاد» با بیان اینکه بازار و نیاز داخلی و خارجی به محصول تولیدی این انگیزه را در صنعتگر ایجاد می‌کند که تولید و اشتغال را افزایش دهد معتقد است: با این حال در صورتی که مسائل تحریم و چالش‌های بانکی و تجاری برطرف نشوند صنایع قادر نخواهند بود از ظرفیت‌های خود برای طرح‌های توسعه‌ای استفاده کرده  و آن را به نتیجه برسانند.  

به گفته علی‌رضا نطاق متاسفانه سیاست‌گذاری‌های دولتی در راستای حمایت موثر از تولیدکننده نبوده و سیاست‌گذاری‌های نادرست، پیچ و خم‌های اداری، مشکلات و چالش‌های بانکی و ده‌ها مشکل دیگر همگی باعث شده صنعتگر به تنهایی وارد عرصه تولید شود و مشکلات زیادی گریبان‌گیر وی شود؛ باید گفت در مجموع عدم حمایت‌های تسهیل کننده باعث شده تا سرمایه‌گذار و صنعت‌گر تنها بمانند.

این صحبت‌ها در شرایطی است که تاثیر فضای موجود بر صنایع مختلف نیز یکسان نیست، به عنوان مثال موضوعاتی مانند کشش بازار و توانایی تولیدکننده در کاهش هزینه‌های تولید در صنعت شیشه به دلیل تقاضای بالا در بازار داخلی و جهانی و همچنین دسترسی به مواد معدنی و سوخت مناسب باعث شده تا فعالان این حوزه بتوانند نتیجه بهتری از تولید خود بگیرند. این در حالی است که در برخی صنایع دیگر نمی‌توانند از چنین مزیت‌هایی به طور کامل بهره ببرند و با مشکلات بیشتری روبه‌رو هستند.

نطاق معتقد است: دولت باید یک الگوی متناسب با استاندارد‌ها و استراتژی‌های دنیای صنعتی و لااقل همتراز با کشورهای منطقه مانند ترکیه و برخی کشورهای آسیایی یا کشورهای اروپایی تدوین کند و حمایت‌هایی برای  توسعه صنعتی در پیش بگیرد تا بتواند به این ترتیب فاکتورهای توسعه اقتصادی کشور را از بعد توسعه صنعتی، اشتغال، رشد اقتصادی و... تضمین کند.

 چالش‌های وارداتی کدامند؟

به عقیده وی، ایران از باب معادن و کانی کشوری غنی است و می‌توان گفت وابستگی به واردات مواد اولیه در صنعت شیشه در حوزه مواد اولیه‌ای مانند سیلیس، کربنات، آهک و... تقریبا نزدیک به صفر است و بیش از ۹۸ درصد از مواد اولیه موردنیاز این صنعت از داخل تامین می‌شود. البته زیرساخت‌ها را مانند ماشین‌آلات و سنگ‌های کوره باید از خارج از کشور وارد کرد که واردات آنها با توجه به نوسانات ارزی با مشکلات زیادی روبه‌رو است. به گفته مدیرعامل پارس شیشه سینا، در اوایل سال ۹۸ تصمیم به توسعه تولید گرفتیم و با گذشت یک سال از زمان تصمیم‌گیری برای این توسعه هزینه طرح‌ها سه  تا چهار برابر شده است؛ بنابراین تمام هدف‌گذاری‌ها با مشکل روبه‌رو می‌شوند و قطعا در صنایعی که با تسهیلات بانکی قصد دارند طرح‌های توسعه خود را به پیش ببرند مشکلات بیشتری وجود دارد که حتی گاهی باعث می‌شود سرمایه‌گذاران و صنعت‌گران دست از اجرای طرح‌های خود بکشند.

مدیرعامل پارس شیشه سینا تاکید کرد: متاسفانه در حوزه ماشین آلات که وارداتی هستند نوسانات قیمت ارز و تحریم‌ها دو موضوعی هستند که مشکلات عدیده‌ای را برای تولیدکننده‌ها ایجاد کرده‌اند. شرکت‌های ایرانی به‌دلیل نگاه ویژه‌ای که به موضوع کیفیت در تولید دارند علاقه‌مندند ماشین‌آلات مورد نیاز خود را از شرکت‌های معتبر اروپایی وارد کنند. بنابراین بحث تحریم باعث شده است این کشورها از عرضه قطعات و ماشین‌آلات خودداری کنند و شرکت‌های ایرانی مجبور هستند در دبی و کشورهای دیگر شرکت‌هایی ثبت کنند و بتوانند تحریم‌ها را دور بزنند.

 نقش دولت‌ها در توسعه تولید

نطاق می‌گوید: آنچه از دولت در اقتصادهای مختلف جهان انتظار می‌رود آن است که در وضعیت نرمال در راه‌ اندازی یک فعالیت اقتصادی حمایت کند و در صورتی که یک فعالیت نتواند در ادامه شرایط مساعدی را برای خود تعریف کند باید دست از حمایت‌ها برداشت؛زیرا اگر قرار باشد صنعتگر تا همیشه از دولت انتظار حمایت داشته باشد قطعا آن فعالیت بیمار است و باید تعطیل شود.

با این حال در کشوری مانند ایران که دولت‌ها از صنایع حمایت لازم و شایسته‌ای انجام نمی‌دهند، صنعتگر باید با پیش‌بینی‌های درست و بودجه‌ای که در اختیار دارد با تاکید بر چشم‌انداز صادراتی فعالیت خود را آغاز کند. صنعتگر باید رقابت را مدنظر قرار دهد و تولید را برای بازارهای جهانی انجام دهد و از روش‌های مدرن و به روز دنیا در ارتقای بهره‌وری تولید، ارتقای کیفی تولید، بهبود روش‌های تامین مالی از طریق فروش و پیش فروش محصولات و... برای سر پا ایستادن بهره‌برداری کند.

 اهمیت دیپلماسی اقتصادی

به عقیده نطاق، یکی از موضوعات مهم در این بین نبود دیپلماسی مناسب اقتصادی است که انتظار می‌رود توسط اتاق‌های بازرگانی، سفارتخانه‌ها، وزارت امور خارجه و... ایجاد شود که اکنون فعالیت چشمگیری از این سمت دیده نمی‌شود و تولیدکننده باید به تنهایی وارد بازارهای خارجی شود یا  منتظر بماند تا خریدار خارجی سراغ تولیدکننده بیاید.

اثر دیگر تحریم‌ها در موضوع مراودات بانکی است؛ تحریم‌ها باعث شده‌اند عملیات نقل و انتقال بانکی با سختی صورت بگیرد و این موضوع سبب شده دلال‌ها و واسطه‌هایی از طریق صرافی و... این وظیفه را بر عهده بگیرند و در نتیجه صادرات با شرایط پرهزینه‌ای روبه‌رو می‌شود و در نتیجه  گاهی قیمت فروش محصول در بازارهای صادراتی بارها از بازار داخلی کمتر می‌شود.

به عقیده مدیرعامل پارس شیشه سینا در نبود تحریم، انتظار می‌رود سرمایه‌گذاران خارجی در بسیاری از صنایع ایرانی از جمله شیشه ورود کنند. سرمایه‌گذار خارجی در ایران می‌تواند از پتانسیل‌های زیادی استفاده کند؛ نیروی کار ارزان، سوخت ارزان، دسترسی به مواد معدنی و... همگی شرایطی را ایجاد کرده است که سرمایه‌گذاران می‌توانند با اطمینان از بازدهی سرمایه‌گذاری خود وارد حوزه تولید شوند و به‌ عنوان مثال ایران به بزرگ‌ترین کشور تولیدکننده شیشه تبدیل شود. با این حال تحریم‌ها مانع مهم و اصلی در برابر این موضوع هستند.  

 بنگاه‌های سرمایه‌داری ایجاد شود

خوشبختانه صنعت شیشه در ایران با مشکلی در حوزه تکنولوژی و دانش فنی روبه‌رو نیست. اما عمدتا در حوزه نبود سرمایه با مشکل روبه‌رو است. در حوزه صادرات نیز این صنعت مانند سایر صنایع با مشکل روبه‌رو است، زیرا تحریم باعث شده صنایع ایرانی در حوزه صادرات با مشکل روبه‌رو باشند و نبود صادرات دیر یا زود باعث می‌شود تولیدکننده از حوزه تولید خارج شود.

در این رابطه نطاق، برای رفع مشکل تامین سرمایه پیشنهاد کرد بنگاه‌های سرمایه‌گذاری ایجاد شود تا سرمایه موردنیاز را برای تولید تامین کنند، زیرا امروزه بیشتر این نهادها در بازار سرمایه و بورس فعالیت می‌کنند، این در حالی است که در بازار سرمایه ایران ساختار به گونه‌ای است که بیش از تامین منابع مورد نیاز برای تولید در جهت حمایت از صاحبان سهام  و سفته بازی  فعالیت می‌کند.

 برنامه‌های توسعه‌ای آتی

مدیرعامل پارس شیشه سینا در تشریح برنامه‌های توسعه‌ای این شرکت اعلام کرد: پارس شیشه سینا در حوزه افزایش ظرفیت تا ۳۵ تن در روز و ارتقای کیفی از منظر تجهیز ماشین‌آلات و ابزارهای تولید برای ارتقای کیفیت محصول قصد دارد طرح‌های توسعه‌ای خود را تعریف و ارائه کند و ورود به بازار سرمایه را نیز در دستور کار دارد.

به گفته نطاق در سال ۹۸ کل ظرفیت این شرکت در حدود ۴۴۰۰ تن در سال بوده که همه این تولید به فروش رفته است. یکی دیگر از برنامه‌های توسعه‌ای شرکت حضور در بازار سرمایه است که انتظار می‌رود در صورت افزایش ظرفیت کارخانه زیرساخت‌های ورود به بازار سرمایه فراهم شود.

انواع شیشه:

1- شیشه سیلیسی یا کوارتزی

این شیشه‌ها از ذوب شن‌های کوارتزی بدست می‌آید و معمولا برای ساختن ظروف آزمایشگاهیکه نیاز به تحمل دماهای بالا دارند (بیش از دمایی که پیرکس شیشه‌های تحمل می‌کنند) بکار می‌رود.

– مشخصات شیشه‌های سیلیسی :

شیشه‌های سیلیسی دارای 99.8 % سیلیس بوده، دمای کار با آن حدود800است. ضریب انبساطی شیشه کوارتزی 0.5 – 6 در هر درجه سانتی‌گراد است و دمای تاباندن آن 1050 است.
برای تاباندن ظروف شیشه‌ای سیلیسی که ضخامت جداره آن تا 2mm باشد، می‌توان از شعله استفاده کرد. طیف دمایی که در آن سیلیس نرم شکل‌پذیر است، بطور محسوس کوتاه بوده ،برایعملیات شکل دادن به آن، بجای دمیدن از ابزارهای زغالی استفاده می‌شود.

– انواع شیشه‌های سیلیسی:

نوع اول

نوع اول به شیشه جلا داده شده معروف است. شفاف بوده ، دارای سطوح داخلی و خارجی صاف

است. از آن ،به عنوان روکش ترموکوپلها در کوره‌های گازی و اجاق گازها استفاده می‌شود.

نوع دوم

نوع دوم دارای سطوح خارجی زبر و ناهموار است. در ساختمان کوره‌هایالکتریکی بکار می‌رود و به

شیشه‌های شنی معروف است.

نوع سوم

نوع سوم از گداختن شیشه‌های شنی بدست می‌آید. دارای سطوح خارجی وداخلی نسبتا صافبوده ، برای انجام واکنش‌های شیمیایی و یا احتراقی در فشار جو یا تحت خلاءبکار می‌رود و بهشیشه لعابدار معروف است.

نوع چهارم

شیشه‌های سیلیسی نوع چهارم دارای شفافیت زیاد در برابر نور مرئی و اشعه ماورای بنفش ومادون قرمز است. دارای قدرت مکانیکی و مقاومت شیمیایی بالاتری از شیشه‌های نیم شفاف است و برای کارهای تحت خلاء مورد استفاده قرار می‌گیرد. این شیشه بهشیشه استاندارد و شفاف معروف است و بسیار گرانتر از سایر شیشه‌های سیلیسی است.

شیشه سیلیسی نوع چهارم ، ترکیبی از سیلیس 5.96 % ،اکسید بور 3 % و اکسید آلومینیوم0.5 % می‌باشد.

– خواص شیشه‌های سیلیسی نوع چهارم

این شیشه در دمای 1520 شکل‌پذیر می‌شود و آنرا با چراغهایی که سوخت آنهاهیدروژن همراه

با گاز مایع است که بطور محسوس از ضریب انبساط شیشه‌های پیرکس کمتر و اندکی از ضریب

انبساط سیلیس خالص بیشتر است.

این شیشه ، استعداد تاباندن خوبی دارد و تا دمای 900را بدون تغییر شکل تحمل می‌کند و برایمواردی که نیاز به تحمل حرارت‌های بسیار بالا ضروری است، از این شیشه‌ها استفاده می‌شود.

– کاربرد شیشه‌های سیلیس نوع چهارم

به‌دلیل شفافیت فوق‌العاده از این شیشه‌ها برای ساخت سلهای اندازه گیریطول موج ،

دماغه موشک‌ها و شیشه‌های سفینه‌های فضایی استفاده می‌شود. این شیشه‌ها از لحاظ

شیمیایی و فیزیکی بسیار مقاوم بوده ، استفاده از آن در کارهای معمول ومتداول شیشه‌گری

به‌دلیل گرانی مقرون به صرفه نیست.

2- شیشه بوروسیلیکات

در سالهای اخیر ، انواعی از شیشه‌های بوروسیلیکات که برای کارهای عمومی و ساخت لوازمآزمایشگاهی مناسب هستند، تولید شده است. اکنون این شیشه‌ها در سطح وسیعی مورداستفاده قرار می‌گیرند و اکثر مردم آنها را با نام عمومی پیرکس می‌شناسند.

– ترکیب شیشه‌های بور و سیلیکات

این شیشه‌ها معمولا از 10 الی 20 درصد B2O3 و 80 تا 87 درصد سیلیکاتها و کمتر از 10درصد ازN2O و مقدار جزئی از ترکیبات پایدار کننده و … اضافه می‌شوند، تشکیل شده است.

– خواص شیشه‌های بوروسیلیکات

این شیشه‌ها دارای ضریب انبساطی پایین و مقاومت حرارتی زیاد می‌باشند. در نتیجه خطر

شکستن آنها در هنگام گرم کردن یا سرد کردن ناگهانی کمتر است. مقاومت این شیشه‌ها

در تماس با مواد شیمیایی بسیار زیاد است و امکان خرابی سطح شیشه به مرور زمان کمتر

است.

این شیشه‌ها نسبت به شیشه‌های قلیایی سخت‌تر بوده و در مقابل افزایش فشار سطحی

مقاومت مکانیکی آنها بیشتر است. با توجه به این خواص ، در ساختن وسایلی که مقاومت

در برابر حرارت و مواد شیمیایی مهم باشد، می‌توان از این شیشه‌ها استفادهنمود. اشیای

شیشه‌ای را می‌توان با جداره نازکتر درست کرد. بدون اینکه در مقاومت حرارتی آن تاثیری

داشته باشد.

– معایب شیشه‌های بوروسیلیکات

این شیشه‌ها گرانتر از شیشه‌های قلیایی هستند.در اتصالات شیشه‌های بوروسیلیکات

باقیماندن سوراخهای سوزنی شکل رایجاست.این شیشه‌ها برای کار به دمای بالایی نیاز دارند.

تقسیم بندی انواع شیشه‌ها بر اساس ترکیب شیمیایی و زمینه کاربرد آنها

شیشه معمولی : بیشترین تولید را این شیشه‌ها به خود اختصاص می‌دهند. مصارف عمده

آنها در شیشه‌های در و پنجره ، بطریها ، ظروف شیشه‌ای ، لامپها و غیره است. ترکیب

شیمیایی شیشه معمولی به شرح زیر است:

(SiO2 70 درصد) ، (Na2O 15 درصد) ، (CaO 9 درصد)، (MgO 3 درصد) ، (Al2O32 درصد).

شیشه‌های بردار : در این شیشه‌ها از بین B2O3 به جای CaO استفاده می‌شود. ویژگیهای

مهم این شیشه‌ها عبارت است از ضریب انبساط کم ، مقاومت شیمیایی و الکتریکی بالا و

مقاومت در برابر شوکهای حرارتی. مصارف عمده این شیشه‌ها در ساخت لوازم آزمایشگاهی ،

پزشکی ، ظروف آشپزخانه و شیشه‌های صنعتی است. شیشه پیرکس نوعی شیشه بردار

است. ترکیب شیمیایی شیشه بردار بدین شرح است:

(SiO2 71- 81 درصد) ، (Na2O 5.4- 6 درصد) ، (B2O3 10- 5.13 درصد) ، (Al2O32- 5 درصد).

شیشه‌های سربی : ضریب شکست این شیشه‌ها زیاد است و از این رو آنها در ساخت انواع

عدسی ، قطعات نوری و لامپ استفاده می‌شود. این شیشه حاوی 37 درصد اکسید سرب

است که گاهی تا 92 درصد هم می رسد. شیشه های سربی‌ای که میزان اکسید سرب

آنها بیشتر باشد برای پیشگیری از نفوذ پرتوهای رادیواکتیو و تهیه لامپهای الکترونیک بکار

می‌روند.

شیشه‌های کوارتزی: این شیشه‌ها از کوارتز خالص ساخته می‌شوند. ایستایی گرمایی و

شیمیایی آنها بالاست. ضریب انبساط آنها اندک است و بسیار شفاف هستند. این شیشه‌ها در

ساختن منشور و پنجره‌های اپتیک بکار می‌روند.

سیلیکاتهای سدیم : این سیلیکاتها در آب محلول‌اند و به دلیل خاصیت چسبندگی شان به عنوانچسب بکار برده می‌شوند. ترکیب شیمیایی آنها به دو صورت Na2O.SiO2 و یا Na2O.4SiO2 است.

شیشه‌های فسفات‌دار : در این شیشه‌ها مقداری P2O5 جایگزین SiO2 شده است.

از این شیشه‌ها برای عبور امواج فرابنفش استفاده می‌شود.

شیشه‌های اوپالین : این شیشه‌ها حاوی فلورین و آپاتیت هستند. ذوب شیشه عادی است،
ولی به هنگام سرد شدن بلورهای کوچکی در آن متبلور می‌شوند و بدین ترتیب خاصیت
اوپالی در شیشه‌ها ایجاد می‌گردد.

صنعت شیشه سازی:

بطور کلی در صنعت شیشه حداکثر دمای مورد نیاز برای ذوب مواد اولیه 1600 درجه

سانتیگراد است. ترکیب بیشتر شیشه‌ها در محدوده کوارتز ، کریستوبالیت و یاتریدولومیت

قرار می‌گیرد. در صورتی که مواد اولیه با سیلیس بیشتر انتخاب شوند و یا این کهکانیهای

با نقطه ذوب بالا در مواد اولیه موجود باشند، باید مواد تا 1600 درجه حرارت داده شوند.

در دمای بالا با کاهش غلظت ، گاز CO2 به آسانی ماده مذاب را ترک کرده و ناخالصیها

نیز ذوب می‌شوند و در نتیجه محصول شفاف و خالی از حباب و مواد ذوب نشده خواهد بود.